W pałacach Wiednia

Wiedeń – stolica i największe miasto Austrii, położone nad Dunajem, w północno-wschodniej części kraju. Historyczne centrum miasta, pełne zabytków ze wszystkich epok historycznych z przewagą XIX-wiecznego historyzmu i secesji przełomu XIX i XX w., zostało w 2001 wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Ze względu na bogactwo atrakcji, należy do najchętniej odwiedzanych miast Europy. Tu każdy znajdzie coś dla siebie, bogactwo zabytków, tętniące życiem kawiarnie, dzielnica winnic, przepiękne parki,  amatorzy zakupów w firmowych sklepach również będą bardzo zadowoleniJ

Nie można wspomnieć o Wiedniu nie wspominając o wiedeńskich pałacach. Niezwykłym urokiem cieszy sie kompleks Schönbrunn (fot. 1-3), uznawany za jeden z najbardziej wartościowych pod względem architektonicznym obiektów mieszkalnych (znajduje się również na liście UNESCO). Charakteryzuje go wyjątkowe bogactwo dekoracji architektonicznych, stiuków, sztukaterii, malowideł ściennych, złoceń oraz przepięknych mozaikowych podłóg. Przy pałacu funkcjonuje również ogród zoologiczny i palmiarnia. Na pobliskim wzgórzu znajduje się pawilon widokowy, z którego można podziwiać panoramę Wiednia. Schönbrunn to również kompleks parkowy w stylu francuskim z labiryntem wykonanym z bukszpanu. Pałac posiada aż 1400 komnat, z czego ok. 41 udostępniono zwiedzającym (www.wien.at). W roku 1559, cesarz Maksymilian II nakazał przebudowę młyna na rezydencję myśliwską, a wokół utworzyć zamknięte tereny łowieckie. W czasie tureckiego oblężenia w roku 1683 posiadłość została spalona, a w roku 1692 cesarz Leopold I postanowił zbudować na jej miejscu nowy pałac letni, jako rezydencję dla swojego syna Józefa. W latach 1744-1749 pałac został zmodernizowany i przebudowany na zlecenie Marii Teresy. Architektem nadzorującym prace był Nikolaus Pacassi. Fasada została pomalowana na jej ulubiony kolor - żółty.
Mimo iż w domyśle była to rezydencja letnia, Habsburgowie zamieszkiwali tu przez większość roku, zajmując liczne komnaty kompleksu. Urodził się tu w roku 1830 cesarz Franciszek Józef, który później poślubił czarującą Sisi. Swego czasu, w latach 1805-1809 zamieszkiwał tu Napoleon Bonaparte, konferując najczęściej w pokoju Im Vieux-Lacque, a w 1918 roku, w Chińskim Salonie Błękitnym abdykował ostatni cesarz habsburski, Karol I (www.wieden.poznaj.info.pl). Przepiękne są ogrody przypałacowe, utrzymane w stylu francuskim. Na ich terenie znajduje się zoo, labirynt, palmiarnia, fontanna Neptuna, Glorietta (fot. 2).
Drugi znaczący obiekt, to Belweder (1714-1723) składający się z dwóch budynków - Górnego i Dolnego Belwederu - przedzielonych francuskim ogrodem (fot. 4-6). Była to letnia rezydencja początkowo księcia Eugeniusza Sabaudzkiego a potem cesarzowej Marii Teresy. Dziś jest to muzeum wspaniałych dzieł sztuki z XIX i XX w., a szczególnym powodzeniem cieszy się kolekcja obrazów Gustawa Klimta ze sztandarowym obrazem „Pocałunek” (w całym Wiedniu można kupić różne pamiątki z motywami z obrazów tego malarza). W Dolnym Belwederze mieści się muzeum baroku i muzeum sztuki średniowiecznej. Bilety (ok. 10 Euro) upoważniają do wstępu do wszystkich muzeów kompleksu i nie trzeba ich zwiedzać jednego dnia. Niezapomniane przeżycia gwarantowane!

Tam, gdzie czas się zatrzymał przed wiekami – Bardejov

Większość z nas kojarzy Słowację z Tatrami, zimowymi wyjazdami na narty i licznymi termami. Tymczasem kraj ten ma kilkanaście urokliwych miejsc „z najwyższej półki”, tzn. z listy światowego dziedzictwa kulturowego UNESCO. Jednym z takich miejsc jest Bardejov (na liście od 2000 r.). To 33-tysięcznie miasto leży w północnej części Pogórza Ondawskiego nad rzeką Topla i jest węzłem komunikacyjnym, tu kończy się linia kolejowa z Preszowa, tu rozwidlają się drogi do Żyliny, Koszyc i Rzeszowa. Urokliwość Bardiowa potęguje dodatkowo fakt, że jest on wkomponowany w piękny okoliczny pejzaż z mnóstwem atrakcji turystycznych. Na południowo-wschodnim zboczu fliszowego Masywu Busowej leży w spokojnej dolinie Potoku Bardiowskiego Uzdrowisko Bardiów (Bardejovske Kupele). Administracyjnie należy ono do Bardiowa, będąc jego dzielnicą. W górnej części uzdrowiska stoi muzeum architektury ludowej, w którym zgromadzono 28 wiejskich budowli z Szarysza Górnego  i Zemplina Północnego (www.slovakia.travel.sk). Okres rozkwitu miasta przypada na Renesans – to właśnie  w tym czasie powstała zabytkowa starówka. Niespełna wiek później miasto dotknęła seria nieszczęść (pożary, epidemie), ale  w XVIII w.  odzyskało swój blask, tym razem jako miejscowość uzdrowiskowa, kiedy zaczęto wykorzystywać źródła wód mineralnych. Ponieważ działania wojenne zarówno w czasie I, jak i II wojny światowej szczęśliwie ominęły miasto, zabytkowe obiekty zachowały się w niezmienionej formie. Zabytki znajdujące się w historycznym centrum miasta wchodzą w skład miejskiego rezerwatu zabytków, ogłoszonego w latach 50-ych XX w. równolegle z rozpoczęciem prac restauracyjnych. O Bardejovie mówi się, że jest najbardziej gotyckim miastem na Słowacji. Jego centrum tworzy kompleks zabytkowych budynków, który otacza niemalże równoległy ciąg najlepiej zachowanych na Słowacji miejskich murów obronnych z dwiema bramami, basztami i barbakanem (fot. 4).  Centralnym miejscem historycznego centrum miasta jest prostokątny rynek zabudowany szeregiem starodawnych kamienic mieszczańskich z typowymi szczytowymi fasadami z okapami (fot. 3).

W samym środku rynku stoi dawny ratusz z początku XVI w. (1505 – 1509) (fot. 1). W gmachu historycznego ratusza umieszczono ekspozycję zatytułowaną "Historia miasta – wolne miasto królewskie". Na rynku w gmachu nr 27 znajduje się kolejna ekspozycja tego samego Muzeum, która przedstawia ikony północnej Słowacji.  Ekspozycję przyrodniczą Muzeum można obejrzeć w kamiennicy nr 3-5 w sąsiedniej ulicy Rhódyho.

Kolejnym ważnym zabytkiem miasta jest gotycka bazylika św. Idziego (Egidia, fot. 2). Jej budowę rozpoczęto ma początku XV w. przekształcając ją stopniowo w gotycką trzynawową świątynię. Wewnątrz można podziwiać 11 drewnianych, skrzydłowych  ołtarzy gotyckich z XV i XVI w z rzeźbami uważanymi za jedne z najcenniejszych w Europie. Z wieży bazyliki można podziwiać panoramę całego miasta i okolicy. Pięknym zabytkiem jest również usytuowany w pobliżu murów obronnych klasztor i kościół franciszkański.


Miasteczko jest bardzo ciche, spokojne, gdyby nie rzesze turystów można by ulec złudzeniu, że przenieśliśmy się w wiek XV czy XVI. Niezwykłe wrażenie, gorąco polecam to miejsce…

Słowackie migawki - Preszów

Preszów jest trzecim co do wielkości miastem Słowacji,  metropolią północno-wschodniej jej części, która łączy w sposób wyjątkowy kulturalny konglomerat Słowaków, Polaków, Ukraińców i Łemków (Rusinów), to  miasto z bogatą przeszłością i dynamiczną teraźniejszością. W przeszłości rywalizował z Bardejovem i Koszycami. Swój okres prosperity miasto przeżywało w XIV w. po uwolnieniu się spod jurysdykcji żupana szaryskiego, Preszów wzmocnił swoją pozycję samorządową. Po uzyskaniu kolejnych przywilejów królewskich, pochodzących z 1370 r., stał się wolnym miastem królewskim, a w 1480 r. członkiem tzw. „Pentapolitany“, związku pięciu miast wschodnio-słowackich. W XVI i XVII w. w mieście zadomowiły się idee reformacji i Preszów stał się ważnym bastionem kościołów reformacyjnych w ówczesnych Węgrzech (za: www.slovakia.travel.sk). Kolejnym okresem rozkwitu miasta był czas drugiej wojny światowej – wtedy pozycja Preszowa wzrosła po części z tego tytułu, że miasto przejęło wiele kompetencji i instytucji przeniesionych z Koszyc, anektowanych przez Węgry rządzone przez Hortyego. W okresie powojennym nastąpił rozwój przemysłowy miasta i wyraźnie wzrosła liczba jego mieszkańców

Zabytki znajdujące się w historycznym centrum miasta wchodzą w skład miejskiego rezerwatu zabytków i koncentrują się w historycznym centrum miasta, rozpościerającym się wokół ulicy Głównej, rozszerzającej się w kształcie wrzecionowatego rynku. Centralną bryłą  jest wznoszący się ponad wszystkie inne budynki kościół św. Mikołaja  z  XIV w. z wysoką wieżą (fot. 2), której po przebudowie nadano styl gotycki.

Szeregową zabudowę ulicy Głównej spustoszył pożar, który w 1887 r. zniszczył wielką  część miasta. Pierwotnie późnogotyckie, renesansowe i barokowe kamienice mieszczańskie, po odbudowie otrzymały fasady w nowym stylu. Pięknym przykładem jest czteroskrzydłowy Pałac Klobuszickiego  w południowej części wschodniego szeregu.

Najcenniejszym zabytkiem wschodniego szeregu jest Pałac Rakoczego, będący w chwili obecnej siedzibą muzeum (fot. 1). Naprzeciwko fontanny Neptuna w parku w rynku znajduje się budynek ratusza - obecnie Muzeum Win. Inne wartościowe preszowskie kościoły, to XVII-wieczny Kościół ewangelicko-augsburski Św. Trójcy, gotycka Katedra greckokatolicka św. Jana Chrzciciela. Obok znajduje się renesansowy budynek biskupiego pałacu. Po 1950 r. kościół przejściowo był użytkowany przez wiernych prawosławnych. Kolejny obiekt, to kościół i klasztor franciszkanów. Jest tu także prawosławna cerkiew p.w. księcia św. Aleksandra Newskiego, oraz synagoga, wybudowana w mauretańskim stylu, oddana do użytku w 1898 r. Ostatni obiekt sakralny to kalwaria, wybudowana na wzgórzu ponad miastem w latach 1721-1765. W skład kompleksu wchodzą kościół św. Krzyża, droga krzyżowa z 12 kapliczkami, kaplica Świętych Schodów oraz cmentarz (www.presov.sk). 

Moim zdaniem, niewielu turystów z Polski zagląda to tego miasta, a powodem  jest chyba słaba promocja tego regionu w mediach. Zachęcam do uwzględnienia tego miejsca w planach wycieczkowych  na Węgry, do Bardejova czy Levoczy, to niedaleko, a  naprawdę warto.

Kamienne miasto – Kutna Hora

Dla większości turystów odwiedzających czeskie miasta głównym celem jest Praga. Nie zamierzam poddawać  atrakcyjności stolicy Czech w wątpliwość, chciałabym tylko zwrócić uwagę na inną miejscowość - perełkę architektury Czech, położoną zaledwie 65 km od Pragi…. Ta miejscowość to Kutna Hora, dziś małe, 20-tys. miasteczko, w przeszłości ustępujące znaczeniem jedynie stolicy, z bogatą historią, której ślady widoczne są na każdym kroku.

Kutna Hora, jak sama nazwa wskazuje, jest związana z wydobywaniem srebra (kutat czes. – wydobywać). Już w 1142 r. w położonej niedaleko Kutnej Hory miejscowości Sedlec założono pierwszy w Czechach klasztor cystersów, z kolei pod koniec XIII w. powstała również pierwsza osada górnicza nazywana Cuthna antiqua - Stará Kutna, która w krótkim czasie stała się bogatym królewskim miastem. W XIV w. założono mennicę królewską Włoski Dwór (teraz muzeum mincerstwa), gdzie zatrudniano rzemieślników z Florencji.

Zyski z kopalni srebra budowały potęgę kolejnych czeskich władców i przyczyniały się do rozwoju i rozkwitu samego miasta. Na Kutną Horę spływały kolejne królewskie łaski, a górnicy stali się jedną z najbardziej uprzywilejowanych grup społecznych. O bogactwie mieszkańców Kutnej Hory w tamtych czasach może także świadczyć doskonale zachowany Kamienny Dom (fot.2) - perła gotyckiej architektury oraz późnogotycka studnia miejska. W podzięce za te wszystkie dobrodziejstwa mieszkańcy Kutnej Hory w 1388 r. zaczęli wznosić katedrę św. Barbary (fot. 1).  Budowa trwała ponad 150 lat i została zakończona dopiero w 1558 r., a nad jej przebiegiem czuwali najlepsi czescy architekci, wśród nich syn twórcy słynnego mostu Karola i katedry św. Wita w Pradze. Efektem tego jest okazała świątynia otoczona wianuszkiem smukłych przypór (za: www.podroze.gazeta.pl), w 1995 r. wpisana wraz z innymi zabytkami miasteczka  na listę światowa listę dziedzictwa kulturowego UNESCO. Wymiary świątyni wynoszą 70 na 40 m. Jest jedną z atrakcji turystycznych miasteczka – usytuowana na wzniesieniu i widoczna ze wszystkich stron, przez turystów określana jest często jako „grzbiet brontozaura”, „obóz tureckiego sułtana” albo „szczyty Andów patagońskich” (www.wikipedia.pl).
W dzielnicy miasta Sedlec usytuowana jest kolejna grupa  atrakcji turystycznych - zabytków światowego formatu, m.in. znajdująca się również na liście UNESCO  katedra (część zlikwidowanego w 1783 r. klasztoru cystersów) pw. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny (fot.3). Sedlecki klasztor należał na przełomie XIII/XIV w. do najważniejszych ośrodków kościelnych w Czechach. Świątynia już w  założeniach była monumentalną budowla przewyższającą wszystko, co do tej pory istniało. Powstawała w latach 1282-1320 jako kościół katedralny z krużgankiem i wieńcem kaplic, w 1421 r. zniszczony przez pożar, odbudowany dopiero na przełomie XVII/XVIII w. Nowatorski styl, w którym odbudowano katedrę, tzw. barokowy gotyk, nie ma odpowiednika w Europie. O kilkaset metrów od katedry oddalony jest kolejny cel większości turystów – kaplica cmentarna z kostnicą, sam budynek z zewnątrz raczej niepozorny, tym co przyciąga odwiedzających jest niesamowite wnętrze, wykończone ludzkimi czaszkami i kośćmi.  Autorem unikatowych zdobień wykonanych ze szczątków ludzkich był prawdopodobnie rzeźbiarz Franciszek Rint. Unikalne jest także dominujące nad całością masywne zwierciadło ozdobione ludzkimi kośćmi, podobnie jak krzyż, kielichy, monstrancja czy herb rodu Schwarzenbergów. Szacuje się, że zdobienia w sedleckiej kaplicy powstały ze szczątków ok. 40 000 osób. Dzieło to powstało jako przypomnienie o przemijalności ludzkiego życia oraz istnieniu śmierci...

Na skutek wyczerpania się złóż srebra oraz zawirowań w historii Czech w XVIII w. rozwój miasta został zahamowany. Dziś Kutna Hora to małe, przepiękne, ciche miasteczko pełne zabytków oraz pamiątek po dawnej świetności (wiele obiektów jest odrestaurowanych lub w trakcie restauracji). Wąskie i kręte uliczki urzekają swoją urodą i oddają atmosferę dawnych epok.  Na zmęczonych turystów czekają liczne kafejki i gospody mieszczące się w średniowiecznych kamienicach. Każdy powinien spróbować też kutnohorskiego specjału - miejscowego piwa (piwo to nie jest do kupienia w żadnym innym miejscu w Czechach). Zachęcam do uwzględnienia tego miejsca w swoich planach wycieczkowych, naprawdę warto.

Dolnośląskie na skróty – Kowary (Park Miniatur)

O walorach turystycznych Dolnego Śląska pisałam już kilkakrotnie, w niniejszym tekście chciałabym przedstawić jeszcze jedną atrakcję, nieco odmienną w charakterze, ale bardzo interesującą, zlokalizowaną w Kowarach….  

Kowary – niewielka miejscowość, która kiedyś słynęła z produkcji dywanów, w chwili obecnej ma na terenie fabryki Park Miniatur zabytków Dolnego Śląska. Odwiedzający mają okazję obejrzeć zabytkowe obiekty Dolnego Śląska w „pigułce” – na małej powierzchni umieszczono modele większości atrakcji turystycznych znajdujących się w tym regionie.

 Modele  są wykonane w skali 1:25 najnowszymi metodami technicznymi, z materiałów odpornych na oddziaływanie warunków atmosferycznych, co umożliwia wystawianie ich w parkowym otoczeniu. Zieleń, naturalne otoczenie, jak również filigranowe odtworzenie szczegółów zdecydowanie  uatrakcyjniają i tak już piękne zabytki regionu. W chwili obecnej gotowe są następujące miniatury zabytków: pałac i letnia rezydencja królów pruskich w Mysłakowicach, kościół królów pruskich w Mysłakowicach, świątynia Wang, pałac myśliwski w Bożkowie, dom Gerharda Hauptmanna, starówka Jeleniej Góry, kościół św. Maternusa z Lubomierza, ratusz i kamieniczki Lubomierza, pałac mały i duży w Łomnicy, schronisko "Szwajcarka", obserwatorium na Śnieżce, kaplica św. Wawrzyńca na Śnieżce, pałac w Bobrowie, Karpnikach, Dębowy Pałacyk w Karpnikach, pałac w Dąbrowicy,  Wojanowie, ratusz w Kowarach, Opactwo Cysterskie w Krzeszowie, Cerkiew pw. św. Archanioła Michała w Sokołowsku, zamek Książ, dolnośląska chata przysłupowa - Muzeum Sportu i Turystyki w Karpaczu, Domy Tkaczy "Dwunastu Apostołów" z Chełmska Śląskiego, zamek Czocha, schronisko Strzecha Akademicka, Samotnia, wieża rycerska w Siedlęcinie, młyn papierniczy w Dusznikach Zdroju, zamek Chojnik, Kościół Pokoju w Świdnicy, zamek w Kliczkowie, ratusz w Görlitz, Kościół Łaski w Jeleniej Górze, pałac w Miłkowie, domki tyrolskie z Mysłakowic, baszta "Bracka" z Lubania, chata Kołodzieja ze Zgorzelca i ratusz z Wrocławia (za: www.szklarskaporeba.pl). Dla młodszych gości gospodarze obiektu przygotowali również park „Zielony Labirynt”, mini lunapark i kino 4D.

Bilet wstępu kosztuje 15 zł, zwiedzanie parku w towarzystwie przewodnika, który opowiada o każdym obiekcie dołączając ciekawostki i informacje o stanie aktualnym obiektów trwa około godziny. Nie jest to długo, a zaręczam, że warto. Miasto Kowary również jest ciekawą miejscowością z licznymi miejscami świadczącymi o jego bogatej historii. Znajduje się tu m.in. interesująca i bezpieczna trasa turystyczna (ok. 1200 m, 60 min.). Jest ona odbierana przez turystów jako podziemny świat legend, tajemnic i historii prawdziwej, związanej przez blisko 700 lat z poszukiwaniami kruszców, minerałów oraz wydobywaniem rudy żelaza, a także rudy uranowej (za: www.polskieszlaki.pl).

W Raju… Czeskim (Český ráj)

Jakiś czas temu prezentowałam  na moich stronach Czeską Szwajcarię i Adrszpasko-Teplickie Skalne Miasta. Nie są to jedyne skalne formacje, jakimi mogą się pochwalić Czesi. Najstarszą grupę tworzy tzw. Czeski Raj - region turystyczny w północnych Czechach, słynący z niezwykłych formacji przyrodniczych (m.in. skalne miasta) oraz pamiątek historycznych; w 2005 r. uznany został geoparkiem UNESCO. Jest to również najstarszy w Republice Czeskiej obszar chronionego krajobrazu (Chráněná krajinná oblast Český ráj, od 1955) o powierzchni 181,5 km. Nazwę "Czeski Raj" nadali prawdopodobnie kuracjusze odwiedzający uzdrowisko Sedmihorky (www.skalnemiasta.pl). Jest to kraina o wyjątkowych walorach estetycznych. Tworzy niezwykłą całość skupiając niezwykle interesujące miasta, wygasłe wulkany i inne dziwy przyrody pomiędzy którymi człowiek założył stawy, wzniósł twierdze i pałace i założył malownicze wioski i miasta. Wszystkie te elementy tworzą jedyny w swoim rodzaju region turystyczny, który od dawna jest chętnie odwiedzany – i jest położony niedaleko granicy z Polską (ok.40 km). Jego główną zaletą jest brak dużych ośrodków turystycznych i tysięcy turystów przyjeżdżających i przeciążających środowisko naturalne. Jest to wspaniałe miejsce dla miłośników romantyki, turystów pieszych, rowerowych i raj dla alpinistów (www.czecot.pl).  Urok Czeskiego Raju tkwi w skalnych miastach i w wierzchołkach pochodzenia wulkanicznego, jaskiniach, lejach kresowych, skalnych bramach, które w połączeniu z zamkami ew. ich ruinami tworzą niezwykle malownicze miejsca. Ukształtowanie terenu w Czeskim Raju sprzyja uprawianiu turystyki rowerowej, a przede wszystkim pieszej i to we wszystkich porach roku. Rejon obfituje  w szereg atrakcji turystycznych, takich jak skały z piaskowca, panoramy podziwiane z punktów widokowych, zamki lub ich ruiny, jaskinie, jak również ryglowe chaty ludowe z gankami i różnego rodzaju muzea. Szlaki turystyczne są bardzo dobrze oznakowane, we wszystkich ważnych pod względem turystycznym miejscach można znaleźć nocleg (możliwa rezerwacja internetowa).
Największym i najczęściej odwiedzanym skupiskiem skał są Prachowskie Skały, leżące na południowym obrzeżu Czeskiego Raju. To skalne miasto o niewielkiej powierzchni zaskakuje bogactwem znajdujących się tu form skalnych. Są tu liczne parowy, rozpadliny, 13 punktów widokowych, samotne piaskowcowe wieże, iglice i grupy bloków skalnych. Te najbardziej znane części skał można zwiedzać wędrując szlakami turystycznymi – nie wolno z nich zbaczać - cały teren jest rezerwatem przyrody od 1933 r. Przy wejściu na teren skalnego miasta Prachovské Skały (wstęp dla dorosłych kosztuje 35 CZK) znajduje się otwarte w 2002 r. muzeum przyrodnicze Czeski Raj, w którym znajdują się zbiory prezentujące tutejszą faunę i florę. Inną ciekawostką jest naturalne kąpielisko znajdujące się między skałami nazywające się Pelíšek, które latem odwiedza wiele osób. Jednym z centralnych obiektów Prachovských Skał jest Korytarz Cesarski – nazwany tak po tym, jak miejsce to w 1813 r. odwiedził cesarz Franciszek I (za: http://www.eczechy.pl/).
Są dwie podstawowe trasy: krótsza licząca 1,8 km oraz dłuższa o długości 3,5 km. W porównaniu z Adrszpasko-Teplickimi Skalnymi Miastami trasa w Czeskim Raju jest zdecydowanie cięższa, często trzeba się przeciskać przez szczeliny i pokonywać kamienne schodki.

To co odróżnia Czeski Raj od innych grup skalnych to duża liczba zamków i ruin. Symbolem tego regionu są położone na wzniesieniu i widoczne z niemal każdego miejsca ruiny zamku Trosky (fot. 4). Słowo „trosky” znaczy po czesku ruiny, ponieważ rzeczywiście są to ruiny zamku postawionego w latach 1380-1390. Dziś z zamku pozostały mury pałacu, potężne mury obronne, bramy oraz podgrodzie ze strażnicą. Charakterystycznym elementem są dwie wieże wyrastające z bazaltowej skały, na której stoi zamek – ta szczuplejsza nazywa się Panna i mierzy 57 m, a ta bardziej przysadzista to Baba, która mierzy 47 m. Tę warownię nie do zdobycia w okresie największej świetności otaczały trzy pierścienie murów z kilkoma bramami. Reprezentacyjnymi obiektami są również zamki Kost (Kość) i Hruba Skala (fot. 2) - zamek na skałach z piaskowca, połączonych pomostami. Użytkowany jako hotel, dla odwiedzających udostępniono podwórzec zamkowy z wieżą widokową. Warte obejrzenia są w bezpośredniej okolicy także Mysia Dziura (Mysi dira) - wąska szczelina (komin) w skałach, przez którą można przejść z Wąwozu Zamkowego (Zamecka rokle) do parkingu przed zamkiem Hruba Skala, Łoże Adama (Adamovo loze) - płaskorzeźba wyciosana w piaskowcu. Jej wykonanie zlecił Frantiszek Adam - brat ostatniego valdsztejnskiego właściciela włości Hruba Skała (za: www.skalnemiasta.pl). Najstarszym zamkiem Czeskiego Raju jest zamek Valdštejn, położony w sąsiedztwie hruboskalskiego skalnego miasta.

Osobiście polecam zwiedzenie jednej z perełek Czeskiego raju - zamku Sychrov (fot. 1). Pierwotnie piętrowy zamek barokowy, poddany został w późniejszym okresie przebudowie w stylu klasycystycznym i nowogotyckim. Romantyczny wygląd zyskał przede wszystkim dzięki budowniczemu książęcemu Josefowi Pruvotowi. Rozkwit pałacu przypada na XIX w. W  1820 r. nabył  go Karol Alain Rohan, który emigrował z kraju po Wielkiej Rewolucji Francuskiej i w służbie monarchii austriackiej uzyskał tytuł księcia oraz stopień marszałka. Nowi właściciele, wywodzący się z bardzo starego francuskiego rodu, znacznie rozbudowali pałac w bardzo dekoracyjnym stylu romantyzmu historycznego. Ściany pałacu zdobią niezmiernie cenne obrazy olejne przodków Rohanów oraz francuskich królów. W pomieszczeniach znajdują się największe zbiory francuskiego malarstwa portretowego, kolekcja broni oraz sala pamięci A. Dvořáka. Na Sychrovie regularnie odbywają się wystawy i inne imprezy, na przykład nocne zwiedzanie. Wart zwiedzenia jest także rozległy angielski park zamkowy, w którym można zobaczyć niecodzienną atrakcję - pokazy wolnych lotów ptaków drapieżnych, z fachowym komentarzem profesjonalnego sokolnika o historii i teraźniejszości sokolnictwa w Czechach i na świecie. Na terenach pałacowych zostało nakręconych kilka filmów fabularnych i baśni filmowych.

Czeski Raj to region, w którym każdy znajdzie coś dla siebie, amatorzy turystyki pieszej i rowerowej, wspinaczki, wielbiciele zabytków architektury, a także dzieci (o tym mowa w tekście o Jičinie, zob. http://www.podrozebliskieidalekie.blogspot.com/2011/10/u-rumcajsa-i-haneczki-jicin.html ). Warto zaplanować sobie wycieczkę w te rejony.

Miejsce pojednania – Krzyżowa

12 lipca 1989 r. doszło do bardzo ważnego spotkania przywódców Polski i Niemiec (Mazowiecki i Kohl), które odbiło się  szerokim echem w Europie, ponieważ zainicjowało pozytywny zwrot  w historii stosunków polsko-niemieckich. W czasie tego spotkania odprawiono słynną „Mszę Pojednania”. Miejscem spotkania był pałac w  Krzyżowej….

Pałac został wybudowany około 1720 roku z polecenia Sigismunda von Zedlitz und Leipe na miejscu starego dworu. Projektantem obiektu był prawdopodobnie F. A. Hammerschmidt z pobliskiej Świdnicy. We wrześniu 1867 roku wieś wraz z pałacem nabył generał Helmuth Karl Bernhard von Moltke.  W czasie II wojny światowej pałac był miejscem spotkań nazistowskiej grupy „Kręgu z Krzyżowej”, założonej m.in. przez właściciela – von Moltke (grupa została zdemaskowana i stracona). Majątek pozostawał w rękach tego rodu do roku 1945, kiedy to został upaństwowiony i przekształcony w PGR. W pałacu urządzono mieszkania i od tamtej pory popadał ku ruinie. Tak było do roku 1989, kiedy to w Polsce nastały zmiany ustrojowe.  W swej historii obiekt  był kilka razy przebudowywany, a ostatni, generalny remont przeszedł w latach 1992-1999, dzięki środkom finansowym Fundacji Współpracy Polsko-Niemieckiej, która wyłożyła na ten cel 29 mln DM. W chwili obecnej cały kompleks służy jako Dom Spotkań Młodzieży (można wejść na teren obiektu bez przeszkód, działają tam kawiarenki, restauracja, hotel, pomieszczenia konferencyjne itp.).

Pałac w Krzyżowej został wybudowany z kamienia, na planie prostokąta. Posiada dwie kondygnacje, piwnice oraz mieszkalne poddasze. Wejście do pałacu prowadzi kamiennymi schodami z metalową balustradą. Nad drzwiami wejściowymi wiszą kartusze herbowe rodzin von Moltke i von Burt. Wewnątrz, na ścianach klatki schodowej zachowały się piekne freski z dekoracją roślinną. Przy pałacu znajduje się park założony w latach 1867 - 1892 przez feldmarszałka von Moltke, rodowy cmentarz i mauzoleum (za: www.dolnyslask.org).

Krzyżowa położona jest ok. 8 km od Świdnicy. To obiekt bardzo piękny, rozległy, zadbany w każdym detalu i  prawie zawsze pełen gości.   Warto zboczyć  te kilka kilometrów, obejrzeć kompleks, napić się kawy, pospacerować po parku….